Sjónvarpið á siglingu

Síðasti fyrirlesturinn í fyrirlestraröð ÍKSA að sinni var haldinn í dag. Góð mæting var hjá kvikmyndagerðarmönnum enda ræðumaður Þórhallur Gunnarsson dagskrárstjóri og umræðuefnið stefna Sjónvarpsins hvað varðar leikið efni og heimildamyndir.

Mér heyrðist á öllu að Þórhallur vilji leggja áherslu á þáttaraðir sem ég held að sé mjög viturlegt — Sjónvarpið hefur gert alltof mikið af því í gegnum tíðina að sýna stakar leiknar myndir, oft það stuttar að þær hreinlega hverfa í flóði útsends efnis og fara framhjá áhorfendum. Það hefur alltof mikið verið framleitt af leiknu efni sem hefur svo litla vikt að gagnrýnendum finnst ekki taka því að fjalla um það.

Annars get ég ekki sagt að neitt sem Þórhallur sagði hafi komið mér á óvart — nema þá kannski það að hann hyggst setja eitthvað fjármagn í handritsskrif þannig að Sjónvarpið taki virkari þátt í þróun verkefna og komi fyrr að þeim. Þetta eru nýmæli. Sjónvarpið hefur lengi verið fast í því farinu að bíða og sjá til — framleiðendur standa undir kostnaðinum við handritsskrif og þróun verkefna og þeir atast í að fjármagna framleiðsluna að verulegu leyti, innanlands og utan, og aðeins að þessu loknu ákveður Sjónvarpið að slá til. Kannski. Ef vel stendur á. Ef það eru hvorki Ólympíuleikar né EM. Þetta er náttúrlega fyrirkomulag sem gengur ekki upp.

Fyrir örfáum árum fékk grátkór kvikmyndagerðarmanna því framgengt að stofnaður var sjónvarpssjóður innan Kvikmyndamiðstöðvar, gagngert í þeim tilgangi að styrkja gerð leikins sjónvarpsefnis. Framlög ríkisins í þann sjóð eru að vísu ekki há, a.m.k. ekki enn sem komið er, þetta 20 miljónir á ári. En það er auðvitað fáránlegt — þegar maður fer að hugsa út í það — að ríkið skuli setja á stofn svona sjóð þegar engin sjónvarpsstöðvanna í landinu hefur það á stefnuskrá sinni að sýna íslensk dramatísk verk, ekki einu sinni RÚV. Það segir t.d. ekkert um það í lögum um RÚV — og hefur aldrei gert — að stofnuninni beri skylda til þess að bjóða áhorfendum upp á innlent dramatískt efni (sem ég held að hljóti að vera einsdæmi meðal ríkisrekinna stöðva í heiminum).

Þessvegna markar þjónustusamningurinn milli menntamálaráðuneytisins og RÚV  frá því í apríl s.l. söguleg tímamót: þetta er í fyrsta sinn í 40 ára sögu Sjónvarps að stjórnvöld setja létta pressu á RÚV að sinna dramatísku sjónvarpsefni. Þetta er gert með því að skylda stofnunina til þess að eyrnamerkja ákveðna fjárhæð árlega til kaupa eða meðframleiðslu á íslensku leiknu sjónvarpsefni og kvikmyndum.

Með einu pennastriki skapaði Þorgerður Katrín ákveðna eftirspurn eftir efni — og eftirspurn er auðvitað grunnforsendan fyrir því að innlendur sjónvarpsiðnaður geti þrifist. Um leið skapast aðstæður fyrir samkeppni milli sjálfstæðra framleiðenda. Sem er hið besta mál.

Þórhallur er að vinna samkvæmt þessum þjónustusamningi og hann lýsti því yfir í dag að hann sé mjög ánægður með það að til hans séu gerðar skýrar kröfur. En ég held að allir fundarmenn hafi gert sér grein fyrir því að hans bíður erfitt verk, m.a. vegna þess að fjárhæðirnar sem eru í spilinu eru ekki háar. Stefnan er að fara út í framleiðslu dýrari kjörtímaefnis en um leið á að auka magn innlends efnis á kjörtíma. Það skilur enginn fyllilega hvernig þetta á að ganga upp en den tid den sorg. Einhversstaðar verður að byrja. En Þórhallur var hinn brattasti og það var líka tiltölulega létt yfir kvikmyndagerðarmönnum í lok fundar.

Miðvikudagurinn 23. maí 2007

Dagurinn í dag markar tímamót í sögu mannkyns vegna þess að fleira fólk býr orðið í þéttbýli en í dreifbýli. Segja menn hér.

Cannes í 60 ár

Tales of a Festival (Croniques d’un festival) heitir safnaefnis-vefsíða sem var opnuð fyrir nokkrum vikum í tilefni 60 ára afmælis kvikmyndahátíðarinnar í Cannes. Þarna er að finna úrval af skondnum frétta-klipsum allar götur síðan 1946, raðað eftir árum, aðallega viðtöl við leikstjóra og stjörnur (þ.m.t. eitt við Björku og Lars von Trier frá 2000) en einnig sjást þarna opnunarhátíðir, dómnefndir að tilkynna um niðurstöður, smástirni að pósa fyrir ljósmyndara o.fl. o.fl.

Alþingiskosningar 2007

Nú er kominn tími til að binda endi á þetta langþreytta stjórnarsamstarf. Ég vona að skilaboðin frá kjósendum í dag verði skýr og afdráttarlaus!

Útvarpsleikhúsið og Efstaleitið

Ég var að frétta að ný yfirstjórn RÚV sé að íhuga að leggja niður útvarpsleikhúsið til að spara. Ég á bágt með að trúa að það verði gert; bæði er það að útvarpsleikritahefðin stendur á gömlum merg (það fyrsta var flutt árið 1935) og svo er hlustunin glettilega mikil: ef miðað er við meðalaðsókn að sviðsverkum í leikhúsunum þá er hlustun á útvarpsleikrit tvöfalt til sexfalt það.

Raunar finnst mér skrítið að menn skuli vera að íhuga að leggja niður útvarpsleikhúsið áður en þeir íhuga að selja Efstaleitið.

Græni kallinn

Græni kall Framsóknarflokksins hefur verið að vefjast fyrir mér. Er það út af því að meðfylgjandi slagorð (Árangur áfram — ekkert stopp) er klúðurslegt? Eða er það út af því að tengslin milli slagorðsins og kallsins eru eitthvað broguð? Þegar allt kemur til alls eru umferðaljós ýmist að skipa manni að stoppa eða starta.

Þegar ég var að keyra á Hverfisgötunni áðan og sá stærðarinnar auglýsingaskilti með græna kallinum þá kveikti ég skyndilega á því að hann snýr til vinstri. Ég held að slagorðið virrkaði betur ef hann sneri í hina áttina, þ.e. gengi frá vinstri til hægri.

Þegar persóna (í mynd) er á gangi frá hægri til vinstri gefur það í skyn að sporin séu þung, að hún mæti andstreymi, að á brattann sé að sækja eða að erfiðleikar séu framundan. Þetta er t.d. klassískt myndmál kvikmyndanna og er skipulega notað. Og öfugt: þegar persóna er á gangi frá vinstri til hægri þá virðast sporin létt og leiðin greið. Og hún er að fara áfram.

Ástæðan fyrir því að mannshugurinn býr til þessar tengingar er talin vera sú að við lesum frá vinstri til hægri. Vinstri-til-hægri hreyfinguna skynjum við sem “eðlilegt flæði”; hægri-til-vinstri hreyfingin finnst okkur (ómeðvitað) virka einhvernveginn umhendis eða “afturábak”. Þessi skilyrðing er vitaskuld bundin við hinn vestræna menningarheim, eða þá sem læra að lesa frá vinstri til hægri.

Myndin er af Ampelmännchen — græna kallinum sem var á umferðaljósunum í Austur-Þýskalandi í eina tíð og er orðinn að nostalgíu- eða kúltfígúru núna — og hann er á gangi frá hægri til vinstri. Þarna er á ferðinni klassískt myndmál og mig grunar að það sama gildi um alla græna kalla á umferðaljósum allsstaðar. Táknið segir: “Gangið af stað en gætið að: þið eruð á leið út í umferðina!”

Að frumsemja versus umsemja

Bretar held ég að hljóti að vera þjóða ötulastir við að moða úr bókmenntaarfinum og umsemja gamla rómana fyrir sjónvarp. Stöku þáttaröð ratar hingað til lands, nú síðast Bleak House sem RÚV sýndi í vetur — óvenju góðir þættir, fannst mér, stíll yfir þeim og leikurinn bæði “dekkri” og hófstilltari en maður á að venjast af þessu genre. Rétt eins og nýr tónn hafi verið sleginn með því að ráða ameríska leikkonu, Gillian Anderson, í eitt aðalhlutverkanna.

Sjónvarp er kjörinn miðill fyrir sálfræðilegt raunsæi og bretar eiga einmitt mikið af slíkum 19. og 20. aldar skáldsögum þar sem þjóðfélagsádeila, melódrama og húmor blandast saman í höfugan kokteil sem hefur sýnt sig að er sígilt afþreyingarefni. Það er t.d. merkilegt hvað Jane Austen (fædd 1775) höfðar sterkt til nútímáhorfenda. Austen-æði hefur staðið yfir í áratug eða meira og virðist lítið vera í rénum, a.m.k. hefur ITV nýlokið við að frumsýna fjórar glænýjar myndir: Mansfield Park, Northanger Abbey, Persuasion og Emma. Númer hvað skyldu þessar útgáfur vera?

Fyrir nokkrum vikum birtist grein í Guardian eftir Jed Mercurio — höfund spítaladramaþáttanna Bodies — þar sem hann ræðir um þá íþrótt að umsemja verk annarra höfunda (og jafnvel sín eigin) fyrir sjónvarp. Tilefnið er að hann er nú að fást við fyrsta verkefnið sitt af þessum toga og það ekki af smærri sortinni: Frankenstein færður til nútímans.

Jed þessi Mercurio er læknir að mennt og það má eiginlega segja að hann hafi flækst inn í handritsgerð fyrir tilviljun. Fyrir 15 árum, þá unglæknir á stórum spítala, svaraði hann smáauglýsingu í British Medical Journal þar sem framleiðslufyrirtæki nokkurt óskaði eftir læknismenntuðum manni til að veita ráðgjöf við gerð grínsketsaþátta. Mercurio hafði aldrei á ævinni fengist við skrif eða alið með sér rihöfundadrauma en hann ól með sér hugmynd um læknadrama sem væri öllu dekkra en Bráðavaktin og aðrir slíkir sykurhúðaðir spítalaþættir — byggt á hans eigin reynslu og sögum. Framleiðendunum fannst hugmyndir hans áhugaverðar og báðu hann um að skrifa útlínu að fyrsta þættinum í þáttaröð þeirri sem hann sá fyrir sér, sem og hann gerði. Verkefnið var kynnt BBC sem tók það upp á arma sína og úr varð Cardiac Arrest (1994). Sem ég veit ekki hvort var sýnd hér á landi en held ekki. RÚV hefur aftur á móti verið að sýna Bodies í vetur og fyrravetur.

Jed Mercurio hætti læknastörfum og sneri sér að handritsgerð og, í einhverjum mæli, að leikstjórn. Og hefur átt prýðis góðu gengi að fagna. En eitt af því sem hann kemur inn á í Guardian-greininni er það hversu erfitt það er að vinna frumsömdum handritum brautargengi í Bretlandi. Ekki vegna þess að sjónvarpsstöðvarnar hafi ekki áhuga á frumsömdum þáttaröðum, þvert á móti, heldur vegna þess hversu seinlegt og kostnaðarsamt það er að kynna þær og vinna áhorfendur til fylgis — miðað við þáttaraðir sem eru byggðar á skáldsögum sem eru búnar að “sanna sig” á markaðinum (og það þýðir annaðhvort klassík eða ‘bestsellerar’). Slíkar sjónvarpsþáttaraðir eru í rauninni fyrirframseldar og -kynntar.

Jed Mercurio skrifaði skáldsöguna Bodies þegar hann komst hvorki lönd né strönd með frumsamda sjónvarpsþáttaröð sem hann var með í smíðum. Bókinni var mjög vel tekið bæði af lesendum og gagnrýnendum og það var meira að segja svo að árið sem hún kom út valdi Guardian Mercurio í hóp “efnilegustu nýliðana” í skáldsagnagerð. Í kjölfarið fékk BBC áhuga, grænt ljós var gefið á sjónvarpsþáttaröðina Bodies og Mercurio fékk tækifæri til að umsemja eigin skáldsögu. Sem hann gerði og það mjög rækilega; það helsta sem stóð eftir var titillinn: Bodies.

Ég mæli með þessari Guardian-grein (fyrir þá sem á annað borð hafa áhuga á handritsskrifum) og er hana að finna hér. Og svo er það auðvitað náunginn sem sá um latex- (eða hvað það nú er) -mótunina. Hann átti mjög góða spretti í þessari þáttaröð — svo góða að maður átti stundum í megnustu erfiðleikum með að fylgjast með samtölunum í senunni — og er hann að finna hér.

Fundir og mannfagnaðir

Í síðustu viku stóð FK fyrir opnum fundi með fulltrúum stjórnmálaflokkanna þar sem var rætt um kvikmynda- og sjónvarpsmál. Ég var ekki á honum en sá að Mörður Árnason, sem var einn fulltrúa, skrifar ítarlega um hann á bloggsíðu sinni hér.

Ég komst ekki heldur á ÍKSA-fyrirlesturinn á föstudaginn var en þá talaði Anna María Karlsdóttir um áhorfendur íslenskra kvikmynda erlendis. Þar kom hún m.a. inn á þversögnina sem felst í því að myndir íslenskra kvikmyndagerðarmanna þurfa að höfða til meginstraumsáhorfenda hér á Fróni en um leið vera nógu “listrænar” til að eiga erindi við art-house áhorfendur erlendis.

Næsti ÍKSA-fyrirlestur verður haldinn á föstudaginn í næstu viku — semsé daginn fyrir kjördag. Þá ætlar nýráðinn dagskrárstjóri, Þórhallur Gunnarsson, að ræða um stefnu Sjónvarpsins. Þórhallur er ritstjóri Kastljóssins og frontar þann þátt og er aðeins í hlutastarfi sem dagskrárstjóri. Manni finnst dáldið illa komið fyrir ríkissjónvarpinu þegar dagskrárstjórastarfið er ekki einu sinni 100% starf lengur, það verður að segjast eins og er.

Það er ekkert blogg með bloggum nema hafa tengla á aðrar bloggsíður

Það eru afskaplega fáir tenglar á þessari bloggsíðu enn sem komið er en vonandi stendur það til bóta. Svo ég kynni nú “bloggflokkana”:

Í flokknum Kvikm/sjónvarp er lið sem ég hef unnið með eða þekki í gegnum kvikmyndir og sjónvarp. Ef einhverjir vita um fleiri bloggandi kvikmyndagerðarmenn þá endilega látið mig vita.

Matmenn eru íslenskir ástríðukokkar sem lofa manni að kíkja ofan í pottana hjá sér. Og taka líka ljósmyndir af mat.

Í flokknum Pipar & Salt eru blogg sem eiga það helst sameiginlegt að vera hugsuð fyrir stærri lesendahóp en bara fjölskylduna og vinina. Áhugaverð blogg úr lista- og menningargeiranum, það er hugmyndin með þessum flokki.

Ég ákvað að sleppa því að vera með tengla á stjórnmálablogg, fréttablogg, ferðasögublogg og veðurblogg. Líka blogg sem fjalla fyrst og fremst um daglegt líf: fjölskylduna, vinina, tómstundirnar, vinnuna/skólann, djammið, gæludýrin o.s.frv.

[SÍÐARI TÍMA VIÐBÓT]: Talandi um blogg. Sonur minn kenndi mér snilldar-trix sem er hægt að beita á svört blogg, s.s. þar sem letur er hvítt á svörtum eða mjög dökkum grunni. Virkar aðeins fyrir Makka. Ýtt á ctrl+alt+slaufu með annarri og á 8 með hinni, þá verður allur skjárinn negatívur. Sömu takkar til að breyta aftur í pósitívt.