Stjórnmálamenn eru að fórna Laugaveginum fyrir slikk

Ég vaknaði með felmtri á miðvikudagsmorguninn þegar gjallarhorn tóku að gelta svo undir tók í steinveggjum bakhúsanna og hústökufólk hrópa slagorð í kór. Þetta gekk alveg þindarlaust en  á endanum tók við slíkt ærandi brauk og braml að ég hélt að það væri verið að rífa heilu bíslögin utan af Vatnsstígshúsinu og mölva þau í spað.

Eflaust er þetta forsmekkurinn að því sem koma skal. Laugavegssvæðið er hratt og örugglega að breytast í borgareyðiland og í öllum borgareyðilöndum er það viss passi að vopnaðar sérsveitir geri skyndiáhlaup inn á svæðið til að rútta burt óæskilegum elementum sem hafast við í rústum siðmenningar. Í þessu tilfelli beindust lögregluaðgerðir gegn fólki sem hafði gert sig heimakomið í húsi sem löngu er búið að yfirgefa og allir vita að eigandinn er markvisst að láta grotna niður.

Í útvarpinu í dag heyrði ég í einhverjum pótintáta frá borginni sem var að tala um Laugaveginn, alla fagaðilana sem þurfa að koma að skipulagsvinnu og hversu tímafrek hún er, meðal annars vegna þess að það eru svo margir hagsmunaaðilar sem þarf að taka tillit til. Þetta skýrir eiginlega allt. Fulltrúar okkar í borginni (sama hvar í flokki þeir standa) hafa enga persónulega sýn þegar kemur að málefnum Laugavegarins. Í staðinn hlusta þeir á hagsmunaaðila og leitast við að bræða saman mörg ólík viðhorf, sennilega í því augnamiði að kaupa sér gott veður hjá sem flestum. Það eru ábyrgðarlaus vinnubrögð af þessu tagi sem m.a. hafa orðið þess valdandi að Laugavegurinn er orðinn eins og stríðshrjáð svæði. Og styrkjamálið svokallaða vekur upp ákveðnar grunsemdir um að sambandið milli borgarfulltrúa og hagsmunaaðila ýmissa sé nánara en hollt er.

Lítum nú aðeins á Laugaveginn, þetta vandræðaverkefni sem borgin virðist ausa vinnu og fjármagni í alveg endalaust en án nokkurs sýnilegs árangurs; þvert á móti er hnignunin eins og snjóbolti sem rúllar alltaf hraðar og hraðar.

Laugavegurinn og miðborgin eru óravegu frá þungamiðju byggðar í Reykjavík — óravegu — og íbúar annarra hverfa eiga sárasjaldan erindi hingað. Hver nennir að hnoðast alla leið niður í bæ í bifreið sinni til að versla? Tilkoma bílastæðahúss á Stjörnubíósreitnum breytir nákvæmlega engu þar um, menn hefðu getað sagt sér það sjálfir áður en þeir réðust í þær framkvæmdir. Meira að segja íbúar miðbæjarins versla ekki í miðbænum. Nú vill svo til að Laugavegurinn er staðsettur á þéttbýlasta bletti Reykjavíkur (með nýja Skuggahverfið til norðurs og Þingholtin til suðurs) en íbúar þessara svæða versla í verslanamiðstöðvum á leið sinni úr vinnu. Eða reikna ég með. Því ekki eru þeir á ferli á Laugaveginum, svo mikið er víst.

Svo hvað er þá til ráða?

Númer eitt er að borgaryfirvöld hendi sér ekki út í stríð sem er bæði vitlausa stríðið að blanda sér í og þaraðauki fyrirfram tapað.

Laugarvegurinn verður ekki endurreistur sem verslunargata, sama hvað menn reyna að taka til bragðs. Staðsetningin sér til þess.

Eina framtíðarvonin liggur í því að gera Laugaveginn að stað sem býður upp á upplifun. Stað sem borgarbúar gera sér ferð til að heimsækja vegna þess að þar eru aðlaðandi gömul hús og götumyndir sem bera með sér andblæ fortíðar, skýl útikaffihús, götulíf, lítlar verslanir og allt smátt í sniðum og skipulagt upp á gamla móðinn, þ.e. að menn fari fótgangandi milli staða. Ef fólk finnur hjá sér hvöt til að koma á Laugaveginn vegna þess að hann býður upp á jákvæða upplifun og örlítið framandi andblæ þá fylgir annað fast á eftir, þ.e. verslun og þjónustustarfsemi.

Laugavegurinn þarf í rauninni meira á leikmyndahönnuðum að halda en arkitektum, hann þarf aðstoð sagnfræðinga og sálfræðinga frekar en skipulagsfræðinga og umferðarverkfræðinga.

Það er í rauninni þrennt sem þarf að gera: 1) Skilgreina svæðið sem menningarverðmæti; 2) ráðast í aðgerðir gegn verkböðlunum sem eru að eyðileggja gömul hús; 3) marka framsækna og eindregna húsaverndunarstefnu. Það stríð yrði blóðugt en það eru a.m.k. góðar líkur á því að það myndi vinnast fyrir rest, þ.e. að það tækist að skapa Laugaveginum líf og framtíð. Í því stríði myndi tíminn nefnilega vinna með mönnum en ekki á móti.