Límkenndar tilviljanir #2

Smásagnasafnið Hrollvekjur er frómt frá sagt ansi þunnur þrettándi svo ég ákvað að kaupa mér einhverja sumarafþreyingu með aðeins meira kjöti á beinunum. Best er að vera ekkert að tvínóna við hlutina. Trixið er að mæta í bókabúðina rétt fyrir lokun kl. 22, þegar starfsfólkið er farið að skima í kringum sig og láta hringla í lyklakippunum, og taka inspíreraðar skyndiákvarðanir um val á bókum.

Ég keypti mér Sagnfræðinginn eftir Elísabetu Kostovu, harðspjaldabók á 990 króna sumartilboði (er hægt að ganga framhjá svona díl?) og Special Topics in Calamity Physics eftir Marishu Pessl. Þá bók keypti ég aðallega vegna þess að hún er löng (736 síður) og kápan nákvæmlega jafn óskiljanleg og titillinn.

En tilviljanalögmálið ríður greinilega ekki við einteyming um þessar mundir. Komst ég að þegar ég byrjaði að lesa þessar mjög svo ólíku bækur.

Aðalpersónurnar í báðum skáldsögunum eru stúlkur/konur sem misstu mæður sínar í bernsku og alast upp hjá feðrum sínum, einbirni. Við ágæt efni og í því sem myndi nefnast efri millistétt.

Feðurnir eru í báðum tilvikum fræðimenn með impónerandi akademískan bakgrunn: í Special Topics er faðirinn doktor í stjórnmálafræði frá Harvard og háskólaprófessor/-fyrirlesari í BNA þegar sagan hefst og í Sagnfræðingnum er hann sagnfræðimenntaður, frá annálaðri menntastofnun einhverri, en þegar sagan hefst er hann í erindrekastörfum einhverskonar fyrir stofnun í Amsterdam.

Aðalpersónurnar eiga það sameiginlegt að vera góðir námsmenn og hlýðnin sjálf holdi klædd — enda ofverndaðar af feðrum sínum báðar. Þær eiga hvorugar félaga á sínu reki, kvenkyns eða karlkyns, og eru utanveltu félagslega — barnalega eða púkalega klæddar að mati skólafélaganna og þar fram eftir götunum. Og þarafleiðandi utanveltu í unglingamenningunni eins og hún leggur sig.

Í báðum bókunum eru stúlkurnar 16 ára gamlar þegar dregur til tíðinda — s.s. þegar sagan hefst fyrir alvöru. Í Sagnfræðingnum er árið þá 1972 og í Special Topics 2002, eða svo.

Báðar stúlkurnar leiðast eða dragast eða sogast á vit sögunnar — beint eða óbeint fyrir tilstilli feðra sinna eða kannski öllu fremur fyrir tilstilli dularfullra atvika í fortíð feðranna. Í Special Topics stendur málið um tímabilið sem venjan er á Íslandi að kenna við ‘68 kynslóðina en í BNA (a.m.k. í þessu samhengi) er talað um the 60s counterculture. Í Sagnfræðingnum er hinsvegar farið býsna langt aftur í tímann eða til Rúmeníu 15. aldar. Nánar tiltekið Vlads Tepes fursta í Valakíu, öðru nafni Drakúla.

En það er kannski best að segja sem minnst. Ég er ekki komin nema á bls. 35 í Sagnfræðingnum.

Límkenndar tilviljanir #1

Nýverið sat ég yfir morgunkaffi og krosöntu og las dóm um 1408 í Film Guardian, nýjustu mynd sænska leikstjórans Mikaels Hafströms. Sem ekki er í frásögur færandi nema að söguefnið, eins og gagnrýnandi Guardian lýsti því, var ekki bara kunnuglegt heldur mér í fersku minni líka eftir nóttina sem ég var nýstaðin uppúr. Von að mér hálfsvelgdist á moðvolgu mjólkurkaffinu þarna í morgunsárið.

Ég hafði nefnilega farið og plokkað út úr bókaskápnum bók sem ég var búin að gleyma að ég átti en virtist lofa góðu sem næturlesning: Hrollvekjur (útg. 1982) með forsíðumynd eftir Alfreð Flóka.

Ein af smásögunum í Hrollvekjum (eftir Hanns Heinz Ewers, 1871-1943) greinir frá fátækum læknanema sem flytur inn í herbergi nr. 7 í litlu Parísarhóteli eftir röð voveiflegra atburða: þrír hótelgestir höfðu hengt sig í þessu herbergi, þrjár vikur í röð. Í 1408 (sem er ekki ártal heldur númer á hótelherbergi) leikur John Cusack ferðabókahöfund sem tekur einmitt áskorun um að flytjast inn í herbergi eitt í litlu hóteli í New York sem enginn vogar sér að hafast við í. Enginn gestur hafði nokkurntíman átt afturkvæmt úr því herbergi.

Núnú.

Gula veggfóðrið (sem er einmitt líka í Hrollvekjum) eftir Charlotte Perkins Gilman (1860-1935) fjallar um heilsuveila konu í óhamingjusömu hjónabandi. Svo á að heita að þau hjónin séu í sumarfríi en konunni verður ekki svefnsamt út af andstyggilegu veggfóðri í herberginu. Í því leynist einhver hreyfing og í ljós kemur að dapurlegar verur eru lokaðar þarna inni, á bak við villt og galið frumskógarmynstrið, og komast ekki í burt.

Og viti menn! Hann John Cusack lendir í nákvæmlega því sama í New York: Einhver illskuleg fyrirbæri leynast í veggfóðrinu og krauma undir yfirborði hlutanna í herbergi 1408 …